Máy Ảnh Tự Động Nhỏ (Compact Camera)

Là một người chụp ảnh nghiệp dư, bạn chỉ cần chọn một máy ảnh tự động nhỏ (compact camera) vì nó nhỏ, gọn, sử dụng tiện lợi cho hầu hết mọi người. Trên thị trường hiện nay có nhiều loại máy kiểu này, tùy tính năng và giá, có thể chia làm hai loại chính:

1. Loại máy có ống kính một tiêu cự góc rộng, vì tiêu cự nhỏ, nên góc chụp máy rộng và độ nét máy sâu từ 1m, 1.5m đến vô cực. Tuy nhiên sẽ bất tiện khi chụp chân dung nửa người do khung ảnh quá rộng. Máy thường có bộ phận đọc mã DX của phim (độ nhạy sáng ISO), nếu thấy trên máy có chỉ số độ nhạy phim thì chỉnh đúng nấc 100, 200, 400 ISO,... do máy không có bộ phận đọc DX. Máy tự động ở phần lên phim và khi thiếu sáng đèn báo sẽ bật sáng, người chụp sẽ chuyển sang chế độ chụp có flash gắn liền trên máy. Nên sử dụng đúng tính năng của máy, sẽ dễ cho ảnh đẹp khi chụp ngoài trời với nắng tốt. Chủ đề nên cách máy từ 1,5m đến 3m, khi thiếu sáng phải chụp có flash.

2. Máy tự động có ống kính zoom tiêu cự thay đổi được: Thường là những loại máy có ống kính zoom 28 - 80mm, zoom 28 - 105mm, ống kính có tiêu cự thay đổi lớn thường giá cao hơn. Máy gồm những chức năng chính như sau:
* Hệ thống đo sáng tự động AE (Auto exposure) điều khiển cặp thông số tốc độ - khẩu độ, xác định được thời chụp đúng sáng cho tấm ảnh. Nếu thiếu sáng, hệ thống sẽ báo cho flash hoạt động.
* Hệ thống canh nét tự động AF (Auto focus) đo bằng tia hồng ngoại từ máy đến chủ đề để canh đúng nét cho vùng bạn muốn chụp.
* Hệ thống điều chỉnh ống kính zoom thay đổi tiêu cự nhỏ: chụp góc rộng, tiêu cự lớn: chụp góc hẹp.
- Khi chụp ảnh bằng loại máy này, việc đầu tiên đưa khung ngắm lên bạn sẽ zoom ống kính, khung ảnh rộng hoặc hẹp tùy theo ý muốn bố cục ảnh.
- Bước thứ hai, chạm nhẹ ngón tay lên nút bấm, hệ thống AF sẽ tự động canh nét đồng thời hệ thống đo sáng AE sẽ điều khiển cặp thông số tốc độ - khẩu độ cho phù hợp.
- Bước thứ ba, sau 2, 3 giây cho mọi hoạt động của máy ổn định hãy bấm máy.

Những lưu ý khi chụp ảnh bằng máy tự động (cả hai loại)
- Do máy nhỏ nên phải chú ý các ngón tay có thể che những bộ phận như ống kính, máy đo, flash,... của máy, làm ảnh ra sẽ sai lệch, thiếu góc,...
- Máy chụp được hầu hết các hướng chiếu sáng nhưng nên chụp ngoài trời, thuận sáng hoặc chếch sáng thuận dễ cho ảnh đẹp. Không nên chĩa máy vào mặt trời hoặc các nguồn sáng mạnh như cửa sổ hắt sáng, mảng tường trắng, mặt nước hắt sáng,... lúc đó máy sẽ đo sáng sai, ra ảnh chủ đề sẽ bị thiếu sáng, tối mặt.
- Khi chụp với đèn flash của máy, vì đèn nhỏ, độ sáng của đèn yếu nên để chủ đề cách đèn từ 1,5m đến 2,5m là tốt nhất. Tránh chụp đám đông xếp nhiều lớp vì phía sau sẽ tối do thiếu sáng. Có thể tăng cường độ sáng của ảnh và hậu cảnh bằng cách chọn phim ISO 200.

10 Trở Ngại Thường Gặp Khi Cầm Máy

Không chỉ đối với người mới cầm máy mà ngay cả những người thường sử dụng đôi khi cũng vấp phải một vài trở ngại. Vì thế khi sử dụng máy ảnh cần chú ý:

1. Phim chụp hoài không hết: Do khi lắp, phim không bám răng vào trục nên tuột; miếng băng keo giữ phim trong lõi bị tuột hay phim bị đứt. Để đề phòng trở ngại này, khi lắp phim, trước khi đậy nắp, kéo cần lên phim để xem phim có di chuyển hay không. Nếu đã đậy nắp lưng máy thì khi kéo cần lên phim, nhìn xem nút quay lui phim có xoay theo hay không. Khi ước lượng đã chụp gần hết cuộn thì phải lên phim nhẹ nhàng, không nên mạnh tay.

2. Quay lùi phim không được, mạnh tay phim bị rách: Vì quên nhấn nút để trả lui phim phía dưới máy.

3. Phim đã hết tưởng còn: Thường xảy ra khi phim chụp dở dang đưa đi cắt để rửa ảnh nhiều lần.

4. Đầu phim tụt vào lõi: Có khi lắp phim xong nhưng không dùng, quay lui phim lại hết mức nên đầu phim tụt vào lõi.

5. Lấy nét sai chủ đề: Vật muốn chụp thì mờ còn những vật phụ xung quanh lại rõ nét. Cần hướng đúng vào chủ đề lấy nét và phải hiểu rõ nguyên tắc về chiều sâu ảnh trường.

6. Chụp xong tráng ra không có hình: Thường xảy ra đối với máy ngắm thẳng khi quên mở nắp đậy ống kính.

7. Chụp ngược sáng bị tối đen: Khi phải chụp ngược sáng, không nên khép bớt khẩu độ so với khi chụp thuận sáng; nếu khép bớt, mặt người đứng quay lưng về mặt trời sẽ thấy tối đen. Đúng ra phải mở thêm khẩu độ vì ánh sáng vào phim là ánh sáng phản chiếu từ vật chụp chứ không phải từ nguồn sáng chiếu vào ống kính.

8. Chụp flash thiếu sáng cần chỉnh khẩu độ thích hợp theo khoảng cách. Chụp flash không có hình cần để đúng nút đồng bộ X hay M.

9. Bấm máy không nhảy - hình bị nhòe: Ngoại trừ trường hợp máy bị hư, hoặc đôi khi do lên phim chưa hết cỡ. Hình bị nhòe là do ghì máy chưa vững ở những tốc độ chụp chậm, máy bị rung.

10. Chụp thiếu sáng, thừa sáng: Người mới chụp thường hay chụp thiếu sáng vì không quen sử dụng khẩu độ mở lớn. Chụp không đúng sáng vì chưa quen với độ nhạy của phim.

3 Điều Về Bảo Quản Máy

Trong khi cụp ảnh cũng như sau khi chụp bạn cần lưu ý những điều sau để bảo quản máy.

1. Máy chụp ảnh hiện nay được chế tạo với rất nhiều linh kiện điện tử theo máy nên tránh tuyệt đối không mang máy xuống nước biển để chụp. Hơi nước biển sẽ làm rỉ sét các mạch điện tử nhất là máy càng tự động càng dễ hư, chưa kể sóng biển tạt vào máy hoặc rớt máy vào nước biển khó lòng sửa nổi.

2. Sau khi chụp nên lấy pin ra khỏi máy, vì để một thời gian không sử dụng, pin sẽ chảy làm hư các mạch điện tử trong máy.

3. Máy nên để nơi khô ráo, thoáng, tránh để ẩm hoặc trong tủ đựng quần áo hơi nước ẩm sẽ làm hư các mạch điện tử hoặc ống kính bị mốc.

Chống Ẩm Mốc Ống Kính Máy Ảnh Trong Mùa Mưa

Không khí mùa mưa thường có độ ẩm cao, nhất là kiểu chợt nắng chợt mưa ở các tỉnh Nam bộ, hay mùa giông, bão ở các tỉnh miền Trung, miền Bắc thường gây hại đến ống kính (máy ảnh, máy quay và các dụng cụ quang học).

Các dấu hiệu cho thấy ống kính bị xuống cấp do ẩm mốc, có thể là:
- Mối rễ tre: là dấu hiệu nấm yếm khí phát triển trên các bề mặt thấu kính. Nấm ít có dạng "chân vịt", còn nhiều hơn dạng lan dài hình rễ tre. Lúc mới phát sinh, nấm chỉ bám mặt ngoài, lâu ngày, sẽ ăn dần vào các lớp bên trong.
- Nấm ố: thấu kính bị nấm ăn thành mảng lớn hình tròn, ở đó kính bị mù đục, có khi ánh lên màu vàng xanh.
- Nấm sương mù: bề mặt thấu kính bị bao phủ một lớp "sương mù". Đó là do thấu kính bị ẩm quá nặng hay lâu ngày, mà hơi ẩm không thoát ra ngoài được, đồng thời tạo môi trường cho nấm phát triển.
Khắc phục hậu qu: Cần mang đến thợ sửa máy ảnh lau chùi. Nếu mới bị "chân vịt" thì lau dễ dàng. Trường hợp rễ tre, có thể chỉ lau sạch phần nào, nhất là đã để lâu nhiều tháng. Sau khi lau, vẫn còn dấu vế do acid của vi khuẩn tiết ra, ăn mòn lớp men tráng.
Nếu ố vì sương mù, chỉ lau sạch được phần nào, thường thì những mảng ố vẫn còn đục sau khi lau.
Ống kính bị mốc nhẹ, khả năng lau sạch có thể đạt 80% so với chất lượng ban đầu. Nặng hơn, ống kính có thể kém chất lượng phân nữa hoặc hơn.
Nói chung, bị ẩm mốc, chất lượng thu ảnh qua ống kính sẽ bị giảm sút. Hình ảnh kém sắc sảo, màu sắc bức ảnh không còn rực rỡ, trung thực. Ngay cả việc ngắm nét cũng khó khăn hơn, do khả năng truyền sáng của thấu kính bị giảm sút.
Việc lau chùi ống kính đôi khi không mang lại hiệu quả vì một số ống kính đời mới thành phần thấu kính bị gắn chặt bởi một lớp keo, rất khó tách rời và dễ bị mẻ bể. Một số ống kính zoom có thể bị mất nét, hoặc kém nét sau khi tháo ráp.
Với loại máy ảnh Compact (máy du lịch, bỏ túi) khi ống kính hư hỏng, xem như... hết xài, vì ống kính không tháo rời hay thay thế được.
Ống kính máy ảnh nhà nghề rất đắt tiền (vài ba triệu đến vài chục triệu) vì vậy, cần chú ý phòng chống ẩm mốc cho hiệu quả.

Phòng tránh ẩm mốc ống kính
Bảo quản ống kính không có nghĩa là cất ống vào tủ khóa lại. Đó là đặt ống kính vào chốn ẩm mốc.
Phải lấy ống kính ra khỏi bao máy, túi xách và đặt nơi thông thoáng. Vào mùa mưa, sau khi đi chụp hình về, cần lấy một khăn sạch giặt nước sạch, vắt khô bớt nước, lau bề ngoài ống kính cho sạch nước mưa. Sau đó lấy khăn khô lau lại, rồi dùng máy sấy tóc, sấy cho thật khô (máy sấy đặt xa trên hai gang tay).
Cất ống kính vào hộp riêng có chất chống ẩm. Hộp đựng ống kính phải có nắp thật kỹ. Có thể là một lọ thủy tinh (loại thẩu cũng có nắp bằng thủy tinh bán ở siêu thị) hoặc hộp inox (bán ở cửa hàng dụng cụ y khoa) hoặc hộp nhôm (lon sữa guizgo) hoặc hộp nhựa tốt. Hiện ở TP.HCM có bán hộp đựng ống kính, có sẵn gói chống ẩm.
Chất chống ẩm, có thể là gói silicat (bán ở đường Nguyễn Huệ, TP.HCM và các siêu thị). Nếu không tìm được, bạn có thể dùng phấn viết, hoặc gạo rang thành than, gói vào túi vải.

Một số điều lưu ý
- Khi cất ống kính vào hộp, nên tháo rời các filter và nắp ống kính. Đặt ống kính theo chiều đứng. Khẩu độ mở rộng tối đa.
- Ống kính không sử dụng, dễ bị mốtc hơn sử dụng thường xuyên.
- Nếu không sử dụng thường xuyên, thỉnh thoảng phải mang ống kính ra phơi nắng (15 phút).
- Không cất giữ ống kính gần phòng tắm, nhà bếp, máy lạnh, mái tôn, gần nơi để hóa chất.

Để Có Được Một Tấm Ảnh Đẹp

Mọi người thích chụp ảnh để lưu lại một kỷ niệm, người chụp cần phải nhớ vài nguyên tắc cơ bản sau đây khi chụp:

1. Bố cục: phải chặt chẽ để tấm ảnh vững vàng, không thấy nghiêng ngả hoặc tưng tức mắt gây khó chịu.
- Đặt máy song song với mặt đất và đường chân trời, nếu để máy nghiêng khi ra ảnh con người, nhà cửa, cây cối,... nghiêng đổ khó coi.
- Chia khung ngắm ra ba phần theo chiều ngang và chiều dọc, giao điểm của hai cặp đường chia sẽ là những điểm mạnh và đường mạnh. Đặt người mẫu hoặc khuôn mặt vào đó sẽ có bố cục vững vàng.
- Hướng nhìn của chủ đề về phía khoảng trống nhiều để ảnh không bị tức. Nên chừa khoảng trống trên đầu và dưới chân nếu chụp nguyên người, nếu chụp sát mí người mẫu không còn chỗ để "thở".
- Không để những đường nằm ngang như đường chân trời, bờ sông, dây điện cắt ngang đầu, cổ, bụng người mẫu. Lưu ý nhánh cây làm người mẫu bị mọc sừng hoặc dây phơi đầy quần áo trên đầu.

2. Thể loại: trong nhiếp ảnh có nhiều thể loại, bạn có thể chọn vài thể loại phổ thông để chụp ảnh lưu niệm như chân dung, du lịch, sinh hoạt gia đình...
+ Người chụp cần tạo không khí thoải mái cho người mình chụp, giữ cho câu chuyện trao đổi với người mẫu liên tục giúp họ trở nên tự nhiên.
+ Nên chuẩn bị trước hướng sáng, nơi chụp để không phơi nắng người mẫu quá lâu.
- Ảnh chân dung: con người là đối tượng chính nên phải chiếm phần lớn khung ảnh. Chú ý canh nét và diễn biến của đôi mắt, một chân dung đẹp khi đôi mắt thể hiện nội tâm. Khi mắt cười miệng sẽ cười theo, chọn ánh sáng chếch, chân dung sẽ sống động có chiều sâu dễ đẹp nhất. Nếu là chân dung toàn thân hoặc 3/4 chiều cao cần để ý đến tư thế của đôi tay sẽ bổ sung nét đẹp cho toàn ảnh.
- Chân dung kỷ niệm một nhóm người nên bố trí đứng, ngồi theo từng nhóm dễ tự nhiên và không nhàm chán.
- Khi đi du lịch ai cũng thích chụp ảnh để lưu niệm, đừng ham lấy hết cảnh đền đài cho đủ, con người sẽ còn rất nhỏ.
Có thể dời người mẫu cách xa đền đài một khoảng, chụp họ chiếm 1/3 đến 1/6 khung ảnh là vừa, thấy người mà hậu cảnh vẫn biết được đó là nơi đâu.
- Trẻ em là đối tượng mà gia đình muốn chụp ảnh để lưu giữ theo thời gian bé lớn dần lên. Nên chụp trẻ em tự nhiên khi đang chơi đùa, sẽ dễ thương hơn nhiều. Do đó bạn phải rình chụp.
- Ảnh sinh hoạt gia đình họp mặt, sinh nhật, cưới hỏi,... cần đặt máy ở góc hơi cao để thấy đủ mặt mọi người. Ảnh kỷ niệm hai họ trong đám cưới chấp nhận sự sắp xếp dàn hàng ngang, xen kẽ các khuôn mặt. Ảnh sinh nhật, nhân vật chính nên ở giữa tâm ảnh khi thổi nến.

Chụp Ảnh Với Máy Ống Kính Tháo Rời - SLR (Single Lens Reflex)

Máy cho phép bạn ngắm nhìn ảnh và canh nét chủ đề trực tiếp qua ống kính của máy. Có loại máy chỉnh nét bằng tay (manual) và chỉnh nét tự động - AF (auto focus). Vài điều cần biết tối thiểu trước khi bấm máy:
- Những máy có số ISO (ASA), phải đặt số này đúng với độ nhạy ISO của phim (100, 200...). Riêng những máy tự động sẽ có hệ thống đọc độ nhạy phim (mã DX - Digital Index trên cuộn phim).

Sau khi đã hoàn chỉnh những điều trên, bắt đầu chụp ảnh với ánh sáng trời cần những bước sau:
- Chỉnh nét chuẩn.
- Đặt ánh sáng đúng cho tấm ảnh. Là sự phối hợp giữa tốc độ và khẩu độ để điều chỉnh lượng ánh sáng tác dụng vào phim. Hầu hết các máy ảnh SLR đều có hệ thống đo sáng giúp bạn chọn lựa cặp thông số tốc độ - khẩu độ phù hợp với độ nhạy ISO của phim gọi là thời chụp.

Thông qua máy đo, bạn có thể chỉnh cặp thông số tốc độ - khẩu độ bằng tay (manual) hoặc theo các chế độ TV, AV, P.
- Chọn tốc độ cố định - Ký hiệu TV (Time Value) trên máy thì khẩu độ sẽ tự động được chọn theo tốc độ bạn muốn. Chế độ chụp TV thường dùng cho những ảnh động. VD: để chụp ảnh sinh hoạt chọn tốc độ 125 - khẩu độ f8, nếu cùng một điều kiện ánh sáng này ảnh hoạt động nhau hơn như một em bé đang chơi đá cầu, tăng tốc độ 250 - khẩu độ tự động sẽ mở lớn f5.6 để đảm bảo lượng ánh sáng như nhau.
- Chọn khẩu độ f cố định - ký hiệu AV (Aperture Value) trên máy thì tốc độ sẽ tự động điều tiết theo khẩu độ. Chế độ chụp AV thường dùng cho những ảnh tĩnh, phong cảnh. Hai chế độ chụp TV và AV gọi là chế độ bán tự động. Nếu máy chỉ có một chế độ TV mà thôi, trong khi đó bạn lại muốn bức ảnh của mình có độ rõ nét sâu, chi tiết (ảnh trường lớn) cứ sử dụng chế độ TV và chọn tốc độ thật chậm từ 1/30 giây hay chậm hơn, lúc đó khẩu độ sẽ tự động đóng nhỏ lại. Tuy nhiên do tốc độ chụp chậm dễ làm rung máy, cần phải tì máy vào một điểm tựa thậm chí sử dụng chân máy. Còn nếu máy chỉ có chế độ AV không thì sao? Để chụp những hoạt động nhanh, cứ mở khẩu độ lớn f4 hay lớn hơn f2.8, f2... lúc đó tốc độ sẽ nhảy nhanh nhất theo điều kiện máy.

Nếu bạn là người chưa sử dụng máy nhiều, nên chọn chế độ TV với tốc độ khoảng 1/60, 1/125 tương đối sẽ không rung máy làm ảnh bị nhòe.
- Còn nếu máy có điều kiện với chế độ P - Program thật thuận tiện, máy sẽ tự động tốc độ - khẩu độ, ta chỉ việc canh nét và bấm, thậm chí nếu là máy AF chỉ cần chạm nhẹ nút bấm để lấy nét sau đó 2-3 giây bấm máy là xong, khỏi phải lo lắng suy nghĩ nhiều.
Có những loại máy hội đủ 3 chế độ AV, TV, P tùy bạn muốn chụp theo chế độ nào cho phù hợp với yêu cầu.
- Tuy nhiên cho dù chế độ tự động hoặc bán tự động, có lúc máy cũng gặp sự cố. Lúc đó người chụp cần chế độ Manual - M sử dụng đo sáng bằng mắt thường (không xài máy đo) theo qui tắc f/16 như sau:
Ống kính tiêu chuẩn (ống kính normal).
Ánh sáng chuẩn (ánh sáng chiếu từ phía sau vị trí đặt máy tới chủ đề).
Nắng ráo khoảng 1 giờ sau bình minh đến 1 giờ trước hoàng hôn (khoảng 7g - 17g ở Việt Nam). Khẩu độ chuẩn là f16, tốc độ được chọn sẽ gần nhất với độ nhạy ISO của phim đang sử dụng.
Phim ISO 100 - tốc độ sử dụng 1/125, ISO 200 - tốc độ sử dụng 1/125, ISO 400 - tốc độ sử dụng 1/500,...

Lúc đó khẩu độ tương ứng sẽ được thay đổi như sau:
- Trời trong, không mây, nắng rực, bóng đổ trên mặt đất đen đậm: f/16
- Trời nắng, nhiều mây, bóng đổ trên mặt đất dịu: f/11
- Trời sáng nhưng mây mù, không thấy bóng đổ: f/8
- Trời mây mù âm u, có sương mù: f/5.6
- Trời mù mịt, sương mù dày đặc: f/4
- Trời nắng nếu chủ đề vào hẳn trong bóng râm: f/5.6

Với cách đo sáng này, nếu chụp ảnh với ánh sáng ngược (Hướng ánh sáng sau lưng chủ đề chiếu đến mặt máy) chủ đề chiếm khoảng 2/3 khung ảnh, cần mở rộng hai lần khẩu độ. Với ánh sáng chếch ngược hoặc tạt ngang, mở rộng 1 lần khẩu độ.

Bạn có thể căn cứ theo thông số của các thời chụp trên mà tăng giảm tốc độ - khẩu độ tương ứng để có được hiệu quả như mong muốn.

Đối với những nơi thiếu sáng (không đủ ánh sáng trời) lúc đó phải sử dụng đèn flash như trong nhà, cảnh trời tối... Các loại máy ảnh SLR đều có tốc độ "ăn đèn" đồng bộ giữa máy và đèn flash thường là 1/60 hoặc 1/125. Bạn có thể sử dụng từ tốc độ này trở xuống, lúc đó ánh sáng từ đèn flash sẽ phát ra đến chủ đề và dội trở lại mặt phim. Do đó khi chụp bằng đèn flash khoảng cách giữa đèn và chủ đề quan trọng. Hầu hết các flash hiện nay đều có bảng chỉ dẫn trên đèn hướng dẫn khoảng cách bao nhiêu sẽ đặt khẩu độ nào. Nếu đèn có thêm phần Auto sẽ cho chỉ dẫn với một khẩu độ nào đó sẽ đều sáng. Ví dụ: Đèn cho Auto 5.6 từ 1m - 5m có nghĩa là các vật thể trong khoảng từ 1m - 5m nhận được một lượng ánh sáng đến như nhau. Lúc đó bạn chỉ để ý đến canh nét, còn lại để nguyên tốc độ, khẩu độ.